ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಏಕೆ ಗೊತ್ತಾ?
ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ, ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಕೈಲಾಸವಾಸಿ ಶಿವನಿಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ದಿನ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ತನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಾನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸ್ವತ: ಶಿವನೇ ಪಾರ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಅರುಹಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಶಿವಪುರಾಣ. ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳೂ ಇವೆ.
ಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕೈಲಾಸವಾಸಿ ಶಿವನಿಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ದಿನ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ತನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಾನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸ್ವತ: ಶಿವನೇ ಪಾರ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಅರುಹಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಶಿವಪುರಾಣ. ಮಾಘ ಬಹುಳ ಚತುರ್ದಶಿಯ ರಾತ್ರಿಯೇ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದನಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ, ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಜಾಗರಣೆ ಪದ್ಧತಿ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ, ಶಿಶಿರ ಋತುವಿನ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು, ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಮಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದ್ರೆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಪೂಜಿಸುವರೋ ಅವರ ಪಾಪಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಶಿವನೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಿ ಇದೆ.
ಶಿವರಾತ್ರಿಯು ಸಮಯ ಪೂಜೆಗೆ ಬಹು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಾದ ಸಮಯ. ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ಶುಭ್ರ ಆಕಾಶ, ಮಂಗಳಕರ ನಾದ ಶುಭ್ರ ಚಂದ್ರ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪರ್ವಕಾಲ ಪೂಜೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಕಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಅಂದು ಈಶ್ವರನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗೆ, ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಈ ಪವಿತ್ರ ದಿನದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವ ಲಿಂಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿದನಂತೆ. ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದ ದಿನವಾದರೂ ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರ ಮನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಎದ್ದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮಡಿ ವಸ್ತ್ರ ತೊಟ್ಟು, ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಶಿವಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಂಪತ್ತು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾಪ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಾ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಗಂಗಾಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಗೋರೋಚನ, ವಿಭೂತಿ ಹಾಗೂ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ
ಅಲ್ಲದೆ,ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳೂ ಇವೆ. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದೇಹ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಮುಗಿದು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುವುದು. ಅಂದರೆ ಈ ದಿನದಂದು ಚಳಿಗಾಲ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಕೊನೆಯ ದಿನವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅರಿತೇ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇನ್ನು, ಈ ದಿನದಂದು ನಾವು ಮಾಡುವ ಶಿವನ ಪೂಜೆ, ಉಪವಾಸಗಳು ನಮಗೆ ತುಂಬಾ ಉಪಯುಕ್ತ. ಅಂದು ಪರಶಿವನಿಗೆ ನೀರಿನ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ನಿವಾರಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ. ಬಿಲ್ವವನ್ನು ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವಾಗ ಅದರ ವಾಸನೆ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವುದು. ಶಿವನ ಲಿಂಗವು ಕಲ್ಲಿನದಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯುವುದರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಅದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಜತೆಗೆ, ಪೂಜಿಸುವ ದೇಗುಲವನ್ನು ವಾಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣವಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಶಿವ ಶಕ್ತಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುವರು. ಇಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿರುವ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಬರುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಿಂದಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು
1) ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿ ವಿವಾಹ ಕಥೆ
ಈ ದಿನವೇ Lord Shiva ಮತ್ತು Goddess Parvati ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆದದ್ದು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸತಿ ಆಗಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ತಂದೆ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಪಾರ್ವತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಶಿವನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು.
ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದಳು. ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುವಷ್ಟು ಆಕೆಯ ಭಕ್ತಿ ಗಾಢವಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಶಿವನು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಗಣಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು — ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅರ್ಥ:
ಶಿವ = ಚೈತನ್ಯ
ಪಾರ್ವತಿ = ಶಕ್ತಿ
ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಂಯೋಗ = ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮತೋಲನ
ಮಾನವನೊಳಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಏಕತೆ ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಾರಾಂಶ.
2) ಲಿಂಗೋದ್ಭವ ಕಥೆ (ಅಗ್ನಿಸ್ತಂಭ)
ಒಮ್ಮೆ Brahma ಮತ್ತು Vishnu ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ವಾದ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಅಗ್ನಿಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ವಿಷ್ಣು ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹುಡುಕಲು ಹೋದನು
ಬ್ರಹ್ಮ ಹಂಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು
ಎಷ್ಟೇ ಹುಡುಕಿದರೂ ಅಂತ್ಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ ಅರಿತು ಶಿವನಿಗೆ ಶರಣಾದರು.
ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದ ರಾತ್ರಿ — ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ.
ಅರ್ಥ:
ಮಾನವ ಬುದ್ಧಿ ಸೀಮಿತ
ಶಿವ ತತ್ವ ಅನಂತ
ಅಹಂಕಾರ ಕರಗಿದಾಗಲೇ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
3) ಸಮುದ್ರಮಥನ ಮತ್ತು ನೀಲಕಂಠ
Samudra Manthana ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ಜೊತೆಗೆ ಭಯಾನಕ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷ ಹೊರಬಂತು. ಅದು ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ನಾಶ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.
ದೇವತೆಗಳು ಶಿವನ ಶರಣಾದರು.
ಶಿವನು ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿದು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ — ಆದ್ದರಿಂದ “ನೀಲಕಂಠ”.
ಆ ರಾತ್ರಿ ದೇವತೆಗಳು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು — ಅದೇ ಶಿವರಾತ್ರಿ.
ಅರ್ಥ:
ಶಿವ = ದುಃಖವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಶಕ್ತಿ
ಯೋಗ = ವಿಷವನ್ನು ಅಮೃತವಾಗಿಸುವ ಮನಸ್ಸು
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳ ಮಹತ್ವ
ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೊರಗಿನ ಆಚರಣೆ ಅಲ್ಲ — ಒಳಗಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣ.
ಉಪವಾಸ (ವ್ರತ)
ಜನರು ದಿನಪೂರ್ತಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ದೇವರಿಗೆ ಆಹಾರ ತ್ಯಾಗವಲ್ಲ — ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ.
ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಮುಖ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಅಭಿಷೇಕ
ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹಾಲು, ನೀರು, ಜೇನು, ಬೆಲ್ಲ, ತುಪ್ಪ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರತಿ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಅರ್ಥವಿದೆ:
-
ನೀರು → ಶಾಂತಿ
-
ಹಾಲು → ಶುದ್ಧತೆ
-
ಜೇನು → ಮಧುರ ಜೀವನ
-
ಬೆಲ್ಲ → ಕರ್ಮಶುದ್ಧಿ
-
ಬಿಲ್ವಪತ್ರ → ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಸಮತೋಲನ
ಬಿಲ್ವಪತ್ರ ಮಹತ್ವ
ಮೂರು ಎಲೆಗಳು:
-
ಸತ್ವ
-
ರಜಸ್
-
ತಮಸ್
ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ = ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮರ್ಪಣೆ
ಜಾಗರಣೆ (ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆ ಬಿಡುವುದು)
ಇದು ಹಬ್ಬದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ.
ಈ ರಾತ್ರಿ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿಯ ಶಕ್ತಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿದ್ರೆ = ಅಜ್ಞಾನ
ಜಾಗರಣೆ = ಜ್ಞಾನ
“ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ
ಈ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ ಐದು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:
ನ — ಭೂಮಿ
ಮ — ಜಲ
ಶಿ — ಅಗ್ನಿ
ವಾ — ವಾಯು
ಯ — ಆಕಾಶ
ಮಂತ್ರ ಜಪ = ದೇಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನ
ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ
ಯೋಗಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ರಾತ್ರಿ:
-
ಮೆದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಸಮತೋಲನವಾಗುತ್ತದೆ
-
ಕುಂಡಲಿನಿ ಶಕ್ತಿ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಅನುಕೂಲ
-
ಧ್ಯಾನ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ
ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಾಧಕರು ಈ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗದೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಶಿವನನ್ನು ಯೋಗಿಗಳ ಆದಿಗುರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ರಾತ್ರಿ ಧ್ಯಾನ ಅತ್ಯಂತ ಫಲಕಾರಿ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ
ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ:
-
ಕರ್ನಾಟಕ — ಜಾಗರಣೆ ಮತ್ತು ಭಜನೆ
-
ತಮಿಳುನಾಡು — ನಾಲ್ಕು ಕಾಲ ಪೂಜೆ
-
ಕಾಶಿ — ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಅಭಿಷೇಕ
-
ನೇಪಾಳ — ಪಶುಪತಿನಾಥ ಜಾತ್ರೆ
ಈ ಹಬ್ಬವು ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ನೀಡುವ ಜೀವನ ಪಾಠ
ಈ ಹಬ್ಬದ ತತ್ವಗಳು:
-
ಅಹಂಕಾರ ಬಿಡಿ
-
ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ
-
ದುಃಖವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ
-
ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಿ
-
ಜಾಗೃತ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ
ಶಿವನು ನಾಶದ ದೇವರಲ್ಲ — ಪರಿವರ್ತನೆಯ ದೇವರು.
ಹಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾರಾಂಶ
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬದ ದಿನವಲ್ಲ; ಅದು ಮಾನವನ ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಬಹಳ ಮಂದಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಉಪವಾಸ, ಜಾಗರಣೆ ಮತ್ತು ಶಿವಲಿಂಗದ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥ ಇನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿದೆ. ಶಿವನು ಹೊರಗಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವವನು ಅಲ್ಲ; ಆತನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುವಾಗ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಶಿವತತ್ವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ನಮಗೆ ಹೊರಗಿನ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಒಳಗಿನ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
“ರಾತ್ರಿ” ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಾನೆ. ನಾವು ಯಾರು, ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇನು, ನಮ್ಮ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ. ಈ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ “ರಾತ್ರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಈ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣುವ ಕ್ಷಣ. ಜ್ಞಾನವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಕತ್ತಲೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿವತತ್ವದ ಮೂಲ ಅರ್ಥವೇ ನಿಶ್ಚಲತೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮತ್ವ. ಶಿವನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಸಂಹಾರಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಜ್ಞಾನ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಶಿವತತ್ವ. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ನಾವು ಹೊರಗಿನ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಳಗಿನ ಚಿಂತನೆಗೂ ಮಹತ್ವ ನೀಡಬೇಕು. ಧ್ಯಾನ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ನಮಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ: ನಿಜವಾದ ಶಿವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ದೂರ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಆತನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಚಿಂತನೆಗಳು ಪಾವಿತ್ರ್ಯವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದಾಗ ಶಿವತತ್ವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪೂಜೆಗಿಂತಲೂ ಆಳವಾದ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು.
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಾವು ನಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕೋಪ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಶಾಂತಿ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಆಗ ನಮ್ಮ ಜೀವನವೇ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಈ ಯಾತ್ರೆಯೇ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ನಿಜವಾದ ಸಾರಾಂಶ.